Strona Główna · Artykuły · Standaryzacja ślōnskij godki · NARODOWA OFICYNA ŚLĄSKA · Forum · Linki · Kategorie Newsów 28.10.2020 13:46:31
Nawigacja
Strona Główna
Artykuły
Standaryzacja ślōnskij godki
NARODOWA OFICYNA ŚLĄSKA
Forum
Linki
Kategorie Newsów
Kontakt
Galeria
Szukaj
Online
Gości Online: 1
Brak Użytkowników Online

Zarejestrowanych użytkowników: 66
Najnowszy Użytkownik: Marek
Download: Interpunkcyjo
Interpuncyjo
ŚLŌNSKO INTERPUNKCYJO

W języku śląskim używamy następujących znaków interpunkcyjnych: kropka (pōnkt), przecinek (kōma), średnik (pojstrzednik), dwukropek (dopelpōnkt), myślnik (pauza), wielokropek (trzi pōnkty), znak zapytania – pytajnik (fragcajchyn), znak wykrzyknienia – wykrzyknik (wokatiw), nawias (klamra) i cudzysłów (cytata).
Podstawowym celem interpunkcji jest zapewnienie tekstowi pisanemu jednoznaczności i ułatwienie jego poprawnego odbioru. W przypadku wątpliwości związanych z przestankowaniem należy przede wszystkim uwzględnić zasadę zrozumiałości i zastosować takie znaki interpunkcyjne, które zapewnią przejrzystość tekstu.
Znaki interpunkcyjne służą też do wyrażania niektórych właściwości mowy, które w inny sposób, w pisanej odmianie języka nie mogłyby zostać przekazane, np. kropka i przecinek oznaczają przerwy w mówieniu, myślnik — m.in. zawieszenie głosu, znak zapytania bywa, a wykrzyknik z reguły jest — znakiem wyrażania emocji.
Znaki interpunkcyjne umożliwiają poprawne zrozumienie i wygłoszenie tekstu, pozwalając go właściwie zinterpretować.
Większa przejrzystość i zrozumiałość tekstu może zostać osiągnięta przez odpowiedni podział na akapity, wprowadzenie wcięć pierwszej linii akapitu, poszerzenie odstępów między akapitami, interlinię, użycie odpowiedniego kroju czcionek, kursywy, pogrubienia, rozstrzelenia liter, wielkości liter i innych sposobów.
Interpunkcja śląska ma przede wszystkim charakter składniowy, a znaki interpunkcyjne służą głównie do uwydatniania logiczno-składniowej konstrukcji zdań. Uwzględnia się też czynniki, takie jak: wydzielenie członów wtrąconych, luźno związanych z głównym tokiem wypowiedzi, rytmikę i intonację mowy.
Interpunkcja umożliwia wyodrębnienie niektórych wyrazów bądź to z powodu ich ważności, lub z uwagi na chęć wyrażenia swojego dystansu do niektórych słów i wypowiedzi.
Odstępstwo od stosowania zasad składniowych jest możliwe tylko wtedy, gdy wprowadzenie znaku przestankowego mogłoby zakłócić konstrukcję rytmiczną, d.d.
Trefio sie tyż, co ino kej cosik napoczniesz, zarozki rojda Cie tropi.
a nie
Trefio sie tyż, co, ino kej cosik napoczniesz, zarozki rojda Cie tropi.
Chociaż ino kej cosik napoczniesz jest zdaniem podrzędnym do co zarozki rojda Cie tropi jednakże ze względu na rytmikę przecinek przed ino zostaje pominięty.

Zasady interpunkcyjne mają charakter obowiązujący (nakazują stosowanie odpowiedniego znaku lub tego zakazują) bądź fakultatywny. Wiele znaków interpunkcyjnych może jednak pełnić różne funkcje, obok reguł określających ściśle użycie określonych znaków piszący ma dużą swobodę w ich zastosowaniu.
Konsekwentne stosowanie zasad przestankowania logiczno-składniowego jest konieczne, w celu osiągnięcia jednoznaczności i przejrzystości tekstu. Brak znaków interpunkcyjnych w tekście lub błędne ich rozmieszczenie może wypaczyć, a nawet zmienić sens wypowiedzi, d.d.:
Tanty Rita, cera a Horst sōm na placu.
Tanty, Rita, cera a Horst sōm na placu.
Przykład pokazuje, że sens zdania może zależeć od użycia bądź pominięcia przecinka. Zostaje on użyty zależnie od tego, czy chcemy poinformować o udziale trzech czy czterech osób. W obu przykładach została zastosowana reguła oddzielania przecinkami jednorodnych części zdania połączonych bezspójnikowo. W pierwszym przykładzie wyrażenie Tanty Rita oznacza jedną osobę, stanowi więc jeden niepodzielny składnik.

Można dokonać klasyfikacji znaków interpunkcyjnych ze względu na charakter znaku: znaki oddzielające (kropka, przecinek, średnik), znaki prozodyczne (wielokropek, myślnik, znak zapytania), znaki emocji (wielokropek, myślnik, wykrzyknik, znak zapytania), znaki opuszczenia (wielokropek, myślnik), znaki wyodrębniające (dwukropek, cudzysłów, nawias, przecinek, myślnik).
Można również dokonać klasyfikacji według podstawowych funkcji znaków interpunkcyjnych: zamykanie wypowiedzi (kropka); oddzielenie mniejszych całości w większym tekście (przecinek, średnik); oznaczenie stanów uczuciowych (wielokropek, myślnik, wykrzyknik, znak zapytania); zaznaczenie pominięć (wielokropek, myślnik); wyodrębnienie fragmentów (cudzysłów, nawias, przecinek, myślnik); oznaczenie przerwania, zawieszenie głosu, wyjątkowej intonacji (wielokropek, myślnik, znak zapytania); wprowadzenie wyliczania, cytatów, uzasadnień, wyników (wielokropek).
W celu oddania w piśmie niektórych właściwości mowy również inne znaki mogą służyć temu zadaniu.
Nadużywanie, ale i niedostateczne stosowanie znaków interpunkcyjnych obniża wartość komunikacyjną tekstu. Osoby nie mające dostatecznej praktyki w pisaniu, powinny ograniczyć się do możliwie ścisłego respektowania zasad interpunkcji. Szczególnie należy unikać nadużywania znaków prozodycznych, emotywnych i sygnalizujących opuszczenie w celu uniknięcia wrażenia nadmiernej egzaltacji autora, która może stać się rażąca.

KROPKA - PŌNKT
Kropka (.) pōnkt jest podstawowym i najważniejszym znakiem przestankowania. Jest znakiem oddzielającym, zamykającym wypowiedzenie (tzn. zdanie lub równoważnik zdania), d.d.
My sōm tukej i my sie tukej bawiymy.

W obrębie wypowiedzenia zakończonego kropką mogą występować inne znaki interpunkcyjne. Gdy kropka zostaje zastąpiona przez jeden z wymienionych znaków, granica pomiędzy wypowiedzeniami jest podkreślona za pomocą dużej litery rozpoczynającej następne wypowiedzenie, d.d.
Roz, dwa, trzi – pedziała Hedwig – a potyn praskło co niymiara, tela żech spamiyntoł.

Kropka może zostać zastąpiona przez pytajnik, wykrzyknik lub wielokropek, d.d.
Ana mosz portmanyj? Dej ino pozōr, cobyś go niy straciōła.
Pyjter, stōj! Mosz tukej tasza do sklepu.
Gita miała gospodarka, kaj chowała: ynty, kury, kanikle, gyńsi, gołymbie...

Kropkę stawiamy po skrócie wyrazu, w którym została odrzucona końcowa część, d.d.
zaj. (= zajta), rech. (= rechtōr), sztr. (= sztrasa).

Jeśli skrót zawiera ostatnią literę wyrazu, wówczas nie stawiamy po nim kropki, d.d.
mgr (= magister), dr (= doktōr).

Kropkę stawiamy zawsze po inicjałach imienia i nazwiska, d.d.
S.A., Z.K., H.G.W.
W przypadku nazwisk dwu- i wieloczłonowych używamy łącznika, d.d.
E.G.-Ł. (Erwin Goj-Łysohorsky)

Jeżeli na końcu zdania występuje skrót z kropką lub wielokropek, nie stawiamy następnej kropki zamykającej zdanie, d.d.
Dejmy dyć idzie szrajbnōńć d.d.
Kaj mōm lyjź...

Po cyfrach arabskich oznaczających liczebniki porządkowe stawiamy kropki, d.d.
na 5. (piōntym) sztoku; po roz 3. (trzeci) Ci godōm

Kropka po liczebniku może zostać opuszczona, jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że użyty został liczebnik porządkowy, d.d.
Ziga łazi do 4 (szczwortyj) klasy.

Po cyfrze oznaczającej datę nie daje się kropki, gdy nazwa miesiąca została zapisana słownie, d.d.
5 januara, 15 augusta
a nie:
5. januara, 15. augusta

Kropkę stawiamy po liczbach (arabskich lub rzymskich) oraz literach stosowanych przy wyliczeniach, d.d.
I. Kanōna ślōnskij godki
1. Numeralesy ślōnske
A. Numeralesy ze wiela cifrōw
a. Szrajbowanie datōw

Po cyfrach arabskich i małych literach można postawić też nawias zamykający, d.d.
I. Kanōna ślōnskij godki.
1) Numeralesy ślōnske.
A. Numeralesy ze wiela cifrōw.
a) Szrajbowanie datōw.

Po tytule części dzieła (rozdziału, podrozdziału, ustępu lub paragrafu) możemy postawić kropkę, jeśli pierwsza litera tego tytułu jest napisana wielką literą, a pozostałe małymi, d.d.
I. Kanōna ślōnskij godki.
1) Numeralesy ślōnske.
A. Numeralesy ze wiela cifrōw.
a) Szrajbowanie datōw.
Albo:
A. Interpunkcyjo ślōnsko
a) kropka
W drugim przykładzie nie ma kropki, ponieważ podpunkt a) rozpoczyna się małą literą

W przypadku gdy dochodzi do zbiegu znaków interpunkcyjnych, kropkę stawiamy po nawiasach i cudzysłowach zamykających, natomiast nie stawiamy jej po wykrzykniku, pytajniku, wielokropku.

Kropek nie stawiamy na kartach tytułowych książek, d.d.
Dekel: Roczniok Andrzej
ISBN 978-83-60540-22-0
© Tomasz Kamusella
Wydane: 2014
Redakcyjo: Roczniok Andrzej
Wydowca:Ślōnsko Nacyjowo Ôficyno
41-800 Zabrze
ul. Ślęczka 2 B/3
(+48) 502 260 511
roczniok@gazeta.pl
www.zlns.ubf.pl
Made in Silesia
Zônaczōno na Ślōnsku

Inne znaki interpunkcyjne na karcie tytułowej stawiamy, d.d.
Strzoda przed „Żniwnym”

Kropki nie stawiamy po tytułach rozdziałów i podrozdziałów, które w całości pisane są wielkimi literami, d.d.
ZOCNO ŚLŌNSKO PIERZINA

Kropki nie stawiamy po tytułach artykułów w czasopismach, d.d.
Zale pod dynkmalym

Kropki nie stawiamy po żywej paginie (tzn. po tekście umieszczanym w nagłówku strony). Jeśli żywa pagina składa się z tytułu nadrzędnego i podrzędnego, to tytuły te oddzielamy myślnikami, d.d. NACYJOWY RUCH ŚLŌNSKI - pode presōm polskigo a niymieckigo nacyjonalizmusa wedle geszichte polityki Wiyrchnego Ślōnska we rokach 1848-1947

Kropki nie stawiamy po liczebnikach porządkowych pisanych cyframi rzymskimi, d.d.
Dynkmal za II wojna.

Kropkę stawia się zwyczajowo po cyfrach rzymskich w tytułach rozdziałów, d.d.
I. Kanōna szrajbowanio ślōnskij godki

Kropki nie stawiamy między składnikami daty, jeśli miesiąc napisany jest liczbą rzymską lub słownie, d.d.
13 XII 2003 roku;
13 decymber 2013 roku.

Kropki nie stawiamy po liczebnikach porządkowych oznaczających godzinę, d.d.
Cug je ô 8 na wieczōr.

Kropki nie stawiamy po liczebnikach głównych, d.d.
We zale bōło ze 100 chopa.
Przelazło już 200 rokōw.

Kropki nie stawiamy po imieniu i nazwisku w podpisach, na wizytówkach i wywieszkach, d.d.
Ślōnsko Nacyjowo Ôficyno
Roczniok Andrzyj
41-800 Zabrze
ul. Ślęczka 2 B/3
(+48) 502 260 511
roczniok@gazeta.pl
www.zlns.ubf.pl

Kropki nie stawiamy po napisach na afiszach, transparentach i szyldach, sloganach reklamowych, d.d.
III Marsz Wiyrchnoślōnskij Idyntyfikacyje

Kropki nie stawiamy po skrótowcach, nie stawia się też kropki po każdej literze skrótowca, d.d.
ZLNS, SONŚ, NWSD, SI, RAŚ, NOŚ, ZG, USA.

Kropki nie stawiamy jeśli skrótowiec wystąpi na końcu zdania, wówczas wystąpi po nim kropka (lub inny znak interpunkcyjny) pełniąca funkcję znaku zamykającego zdanie, d.d.
Bōłech we ZLNS?

Kropki nie stawiamy po skrótach jednostek miar i wag, d.d.
kg (= kilo), m (= meter), km (= kilometer).

Jeśli skrót jednostek miar i wag pojawi się na końcu zdania, wówczas postawimy po nim kropkę (lub inny znak interpunkcyjny) w funkcji znaku kończącego zdanie, d.d.
Do roboty mōm 3 km.

ŚREDNIK - POJSTRZEDNIK
Średnik (;) pojstrzednik jest znakiem rozdzielającym słabszym od kropki i służy do oddzielania w miarę samodzielnych części wypowiedzenia. Od przecinka z kolei różni się tym, że oddziela wyłącznie człony równorzędne pod względem logiczno-składniowym, podczas gdy przecinek może oddzielać również człony nierównorzędne.

Średnik używany jest najczęściej w rozbudowanych wypowiedzeniach złożonych, d.d.
Te nacjōnalizmusowe hasła, kere majōm dować trōmfy na inkorporacyjo Ślōnzokōw ku polskij nacyje na placu „godkowyj przinoleżytoście” ôstało bez zainteresowanych zbulōne bez poczynanio ludziōw, kere na Wiyrchny Ślōnsk sie ciśli, a kere skuli godki mieli Ônych za Niymcōw; ku tymu bez noje regirōng, kerego jednym ze cwekōw bōło wyszkolynie Ślōnzokōw godać „poprawnie po polskymu”.

Średnik również może zostać zastosowany do oddzielania pojedynczych zdań, samodzielnych pod względem myślowo-pojęciowym, d.d.
Sztudirowoł na Polibudzie we Glajwic; robi za wachtyrza.

Średnik należy umieścić również w zdaniach zawierających rozbudowane wyliczenia, w których wielokrotnie użyto przecinków, d.d.
Po ślōnsku we Ślōnskij Nacyjowyj Ôficynie wydowajōm: Stronczek – Zocno ślōnsko pierzina, Bojki ślōnske; Makula – Kabareciorz ślōnski, Co sie plecie w kabarecie; Ptaszyński – Utopek spod Rudy [...].

WIELOKROPEK – TRZI PŌNKTY
Wielokropek (...) trzi pōnkty jest znakiem interpunkcyjnym składającym się z trzech kropek. Służy głównie do zaznaczania, że tok mówienia, najczęściej z powodu emocji, został przerwany, d.d.
Rus gōnił tego bajta, ale już niy bōło sie kaj skryć, Rus podniōs gyjwera i... Gryjta tyż sie ôbalōła.

W podobnych przypadkach wielokropek może być zastępowany przez inne znaki interpunkcyjne, częściej myślnik niż przecinek.

Wielokropek stawiamy przed wyrazami, których czytelnik nie może w określonym kontekście oczekiwać przez wprowadzenie treści budzących: rozczarowanie, ironię, komizm, zgrzyt, d.d.
Feszter posłoł psa, kery na kwila straciōł sie i zarozki bōł nazod... ze kurōm w pysku.

W przypadku gdy puenta ma charakter neutralny lub podniosły, zamiast wielokropka stawiamy myślnik, d.d.
Hajna bōł herny bez wojna, bestōż chyciōł wapa – łazi z niōm kej zocny chop.

Wielokropek umieszczony w nawiasie kwadratowym (czasem okrągłym, a sporadycznie w ostrokątnym) oznacza opuszczenie fragmentu cytowanego tekstu, d.d.
Trefisz we akapicie, kery sie napoczyno „A kej ludziōw robiōło sie [...]”.

Gdy wielokropek zbiega się z przecinkiem, średnikiem lub kropką — znaki te opuszczamy, d.d.
Wciepywała do waschmasziny badki, fuzekle... aże bōła połno.

Gdy wielokropek zbiega się ze znakiem zapytania, wykrzyknikiem lub pauzą, znaki te umieszczamy, d.d.
Kaj bōł, co godosz...?

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy stosujemy wielokropek w nawiasie do oznaczenia opuszczeń w cytacie. Wtedy znaki interpunkcyjne podajemy za tekstem cytowanym, d.d.
Skōńcz ryczeć, skōńcz pierōnić [...]!

Trzeba uważać, żeby wielokropek nie pomylić z wykropkowaniem, które zastępuje litery pominięte n.p. w wulgaryzmach, d.d.
Cołko impreza bōła do rz..., co mie dyć tam ciōngło?

MYŚLNIK - PAUZA
Myślnik (—) pauza, ma podstawową funkcję – prozodyczną, która jest dla niego podstawową. Z pełnieniem tej funkcji wiąże się często oznaczanie opuszczonych lub niewypowiedzianych fragmentów tekstu oraz także oznaczanie stanów emocjonalnych.
Myślnik użyty dwukrotnie, jest używany do wyodrębniania fragmentów tekstu.
A jak ôn sie z Tym smolōł, to te panoczki chyciyli go za rynka i ôd niego baba tyż i ôbie cery – bo sie żol zrobiōło Jahwe – i wykludziyli go zicher blank fôrt ze sztadta.

Myślnik (—) jest często w druku zastępowany półpauzą (–).

Myślnik używany jest do zaznaczenia domyślnego członu zdania, d.d.
Rudzi wziōn szczewiki, szaket, mycka – i wyloz.

Myślnik może być również użyty zamiast domyślnych czasowników je, mo i innych, d.d.
Wiyrchny Ślōnsk — gelb blau fana.
Rajna — trzi bajtle.

Myślnik umieszczamy też przed wyrażeniem, które w sposób ogólny ujmuje to, co wcześniej zostało scharakteryzowane w sposób szczegółowy, d.d.
Bioły, rōłt, czorny, wiolet, ruż – wszyjske barwy bōł na blumach.

Myślnik używamy, gdy chcemy zaznaczyć moment zawieszenia głosu, pauzę retoryczną, d.d.
Szarpoł żech, szarpoł i psinco – ôroz same napoczło wyłazić – i po co żech sie tak mordowoł.

Myślnika możemy użyć po bardziej rozbudowanych członach zdania, żeby zaznaczyć powrót do głównej myśli, d.d.
Kura, ta kero terozki łazi po placu i durś gdoko – je staro.

Wtrącenia zaznaczamy dwoma myślnikami. Znakiem słabszym od myślników są dwa przecinki, natomiast dwa nawiasy dają mocniejszy efekt wydzielenia tekstu wtrąconego niż myślniki, d.d.
Ôna bōła — na zicher niy wiym — czorno.
Ôna bōła, na zicher niy wiym, czorno.
Ôna bōła (na zicher niy wiym) czorno.

Jeśli do cytowanego tekstu wprowadzamy jakieś uwagi, możemy ująć je z obu stron w myślnikiem, d.d.
Ślōnsk — szrajbuje Rudi we brifie — je mōj Hajmat.

Dwa sąsiadujące spójniki, spójnik i zaimek względny, zaimek względny i spójnik chociaż nie rozdziela się myślnikiem możemy jednak rozdzielić, jeśli zaznaczamy zafunkcjonowanie zadnia wtrąconego, d.d.
Wrōciōł ôd ōmy i — kej ino bōł nazod w dōma — zarozki znod sie we pryku.

Myślnikiem z obu stron, ujmujemy wypowiedzi narratora, które zostały wplecione do przytoczonej mowy bohaterów utworu, d.d.
Niy lyjź sam – pedzioł wnerwiōny Hajna – dyć niy ma tukej Twojyj baby.

Jeśli narracja kończy zdanie, stawiamy myślnik tylko raz, d.d.
Ôn ze ônōm ônaczy – nadowoł Markus.

Na początku każdej wypowiedzi w dialogach umieszczamy pojedynczy myślnik, d.d.
— Wyłaź!
— Niy wylejza!
— Dyć musisz wylyź — pedzioł.

Myślniki można stosować w wyliczeniach, d.d.
Ślōnske ferajny:
— ZLNS
— NWSD
— RAŚ
— SONŚ.

Przed myślnikiem pomijamy przecinek, d.d.
Furgo durś, bo tako mu sie widzi — pado Ana

Przed myślnikiem kropkę, znak zapytania, wykrzyknik i wielokropek pozostawiamy, d.d.
— Baba gōniōła chopa. — Klarowoł fōrmōn.
— Kerego chopa gōniōła? — forgotoł szułmacher.
— Wszyjske wiedzōm, a Ty niy wiysz! — ryknōł guliktaucher.
— Wiedzōm, niy wiedzōm... — tak szła godka dalij.

Myślnik określa relacje między wyrazami lub wartościami występując między wyrazami o znaczeniach przeciwstawnych, d.d.
Doł — niy doł, wziōn – niy wziōn dyć to niy to samo.

Myślnik występuje między wyrazami oznaczającymi początek i koniec jakiegoś odcinka, d.d.
Cugym jeździć na trasie Katowice – Krakōw to strata czasu.

Myślnik zastępuje wyrazy przeciwko, kontra i.t.p., d.d.
bydzie szpil Ruch — Podbeskidzie

Myślnik występuje między liczbami lub cyframi przy wartościach przybliżonych, d.d.
Na pradzie bōło 4 — 5 tau.

Myślnik zastępuje określenie ôd — do, d.d.
Do Polski II Weltowo Wojna bōła 1939 — 1945, a do Rusyje 1940 — 1945.

Aby uniknąć dwuznaczności należy użyć myślnika, d.d.
Niy idzie pedzieć co bōło fajnie — bōło paskudnie.

ZNAK ZAPYTANIA - FRAGCAJCHYN
Znak zapytania zwany pytajnik (?) fragcajchyn służy do zadawania pytania w celu uzyskania odpowiedzi. Można go także użyć do wskazywania intencji osoby mówiącej, która nie zawsze oczekuje odpowiedniej informacji od osoby, do której kieruje pytanie. Zdania pytające mają specjalną, odmienną od innych rodzajów zdań, intonację. Nie wszystkie zdania pytające mają charakter rzeczywistych pytań.
Zdania pytające mogą wyrażać:
— niepewność, d.d.
Co mōm robić?
— zdziwienie, d.d..
Już tela na zygorku? Tak gibko?
— ironię, d.d.
Jako Ci idzie robota? Niy mosz tego dosyć? Niy lepij sie sprawić nowe?
— oburzenie, zdenerwowanie, d.d.
Coś Ty ôgup? Kaj sie wtranżalosz?
— prośbę, d.d.
Ôdewrzōł byś dźwiyrze?
— nakaz, d.d.
Niy poradzisz mi tego podać?

Zdania pytające mają dość zróżnicowaną intonację i uzależnione są od zawartej ich treści.
Zrozumienie treści warunkuje przestankowanie, gdyż niektóre zdania o formie pozornie pytającej nie wymagają znaku zapytania.

Znak zapytania stawiamy na końcu wszystkich zdań pytających, również wtedy, gdy występuje on w tytułach dzieł i rozdziałów, d.d.
Co sie plecie w kabarecie?
Kaj sie podzioły tamte Barbōrki?

Jeśli tytuł ma formę pozornie pytającą, możemy znak zapytania opuścić, d.d.
Co we trowie pisko

Nie należy jednak opuszczać znaku zapytania w tytule mającym formę pytania rozłącznego, d.d.
Kaj my sōm, jako godōmy?

Zdania pytające rozłączne zamykamy pytajnikiem, d.d.
Eli ja, eli niy?
Bōł ôn eli niy?

W zdaniach złożonych znak zapytania stawiamy w miejsce kropki, gdy zdaniem pytającym jest zdanie nadrzędne, d.d.
Ty wiysz na zicher, kerōm drōgōm mōm pōńść?
Kej niy je żech stōnd, możno Ty mi powiysz kaj je tyn plac?

W zdaniach złożonych znaku zapytania nie stawiamy, gdy zdaniem pytającym jest zdanie podrzędne i nieistotne jest czy zdanie podrzędne występuje przed zdaniem nadrzędnym, d.d.
Ôna zowdy wiy, kaj sie mo podlizać.
Kej ôn slecioł, żodyn po prowdzie niy wiy.

Znak zapytnia w nawiasie używamy wtedy, gdy mamy wątpliwość co do treści poprzedzającego wyrażenia czy zdania, d.d.
Bitwa pode Tanneberym bōła 1410 (?) roka.

Znak zapytania zastępuje znaki interpunkcyjne oddzielające oraz dwukropek, dlatego gdy dochodzi do zbiegu znaków, znak zapytania pozostawiamy, a kropkę, średnik, przecinek i dwukropek pomijamy, d.d.
Kery to bōł? ōnkel Holda? ynkel Eci? abo tanty Trauta?

Po znaku zapytania można postawić tylko wielokropek, myślnik, wykrzyknik, cudzysłów i nawias zamykający, d.d.
Haja?... trala la la, dyć fandzilisz.
Kaj żech bōł? — pedziała Luca.
Chyba ja?!
Godōm echt co godała — „Niy poradziōł żeś inakszyj?”
Lazło, lazło aże wylazło (ino eli wlazło?).

Znak zapytania można łączyć z wykrzyknikiem umieszczonym po znaku zapytania co zwiększa podkreślenie, nacisk, d.d.
Doczkej! niy wiymy kaj sōmy, eli nazod trefiymy?!

Natomiast znak zapytania po wykrzykniku używamy w celu oznaczenia zdziwinia, emocji, zakwestionowanie treści wyrażenia, czy zdania wykrzyknikowego itp. , d.d.
Ryknōł juzaś — Jo niy godōm prowdy!?

Jeżeli znak zapytania jest na końcu zdania, wyraz następujący po nim zaczyna się wielką literą. Natomiast jeżeli wyraz po znaku zapytania jest napisany małą litera oznacza to, że umieszczony jest on w miejscu innego znaku oddzielającego, d.d.
Łysohorski? po lasku? po ślōnsku? Niych Ci bydzie!

WYKRZYKNIK - WOKATIW
Wykrzyknik (znak wykrzyknienia) (!) wokatiw służy do oznaczania emocjonalnego zabarwienia wypowiedzi, uwydatniania jej żądającego lub rozkazującego charakteru. Może on też być użyty do wyróżnienia fragmentu wypowiedzi. Nie mylić go z wykrzyknieniami (wykrzykniki), które są zwrotami samodzielnymi składniowo a naśladujące m.in. dźwięki natury.
Zakres użycia wykrzyknika jest dość swobodny, jednak nie powinno się go nadużywać. Zbyt duża liczba wykrzykników w tekście oznacza nadmierne przesadzanie uczuciami. Przy braku dostatecznego doświadczenia używanie wykrzyknika najlepiej ograniczyć do przypadków opisanych w regułach szczegółowych.

Wykrzyknik powinien być użyty po wszelkich okrzykach, zawołaniach, stanowczych żądaniach lub stwierdzeniach, na które mówiący kładzie bardzo silny nacisk, d.d.
Ôstow to!
Niy zawodzej!
Bier sie stōnd!

Wykrzyknik używamy też po wyrazach—wykrzyknikach, d.d.
trach!, ciach!, jeja!, ônmyjgliś!

Jednakże gdy chcemy podkreślić, że wypowiedź nie jest silnie emocjonalna, wykrzyknik po takich wyrazach możemy pominąć, zastępując go przecinkiem, d.d.
Jeja! bliknij, dyć kimo.

W przypadku, gdy został użyty tryb rozkazujący, wykrzyknika nie trzeba używać, można go zastąpić kropką, oznaczając mniejsze zaangażowanie emocjonalne, uczuciowe w wypowiedzi, d.d.
I tak mi musisz ôddać.
W wypowiedzeniach, które mają formę zdań oznajmujących lub warunkowych, a oznaczają polecenie, rozkaz, możemy postawić wykrzyknik, d.d.
Możno byś sie chyciōł roboty!

Można postawić dwa, a nawet trzy wykrzykniki, jeśli tego wymagają silne emocje wypowiedzi, d.d.
Stōj! Halt! bo strzylōm!!

W zdaniach rozpoczynających się od wołacza lub wyrazu—wykrzyknika po wołaczu lub wyrazie—wykrzykniku możemy umieścić przecinek, a wykrzyknik na końcu, d.d.
Chopy, gibko stować!

W zdaniach rozpoczynających się od wołacza lub wyrazu—wykrzyknika po wołaczu lub wyrazie—wykrzykniku oraz na końcu zdania możemy postawić wykrzyknik, d.d.
Chopy! Gibko stować!

W zdaniach rozpoczynających się od wołacza lub wyrazu—wykrzyknika po wołaczu lub wyrazie—wykrzykniku możemy postawić wykrzyknik, natomiast na końcu zdania kropkę, d.d.
Chopy! Gibko stować.

Tekst po wykrzykniku na ogół rozpoczynamy wielką literą, można jednak użyć małej litery, co oznacza najczęściej, że następujący po wykrzykniku tekst jest dalszym ciągiem tego zdania pojedynczego, d.d.
Chopy! gibko stować!

Kiedy wykrzyknik zastępuje kropkę, następujące po nim wypowiedzenie musi zaczynać się od wielkiej litery, d.d.
Wyciepywoł jyj — Bōłaś u Hildy na klachach! Juzaś czas zmitrynżōłaś.

Wykrzyknik może wystąpić w tytułach utworów i rozdziałów, d.d.
Dejcie pozōr!

Za pomocą wykrzyknika w nawiasie zaznaczamy, że we fragmencie poprzedzającym nie ma pomyłki, d.d.
Miano Jeży (!) szrajbli mu w papiōrach.

Wykrzyknikiem w nawiasie zaznaczamy także cytaty zawierające błąd. Wykrzyknik w nawiasie sygnalizuje, iż błąd nie pochodzi od cytującego, lecz od autora cytowanego tekstu. W pracach naukowych, stosuje się też oznaczenie (sic!) — łacińskie tak, d.d.
Ślōnsk bōł pode zaborōma (!) szrajbuje we buchu...
Ślōnsk bōł pode zaborōma (sic!) szrajbuje we buchu...

W ten sposób możemy także zwrócić uwagę na jakiś fakt, d.d.
Goering wapa „Orzeł Biały” dostoł (!) tyż, a je ôna do Polokōw blank zocno.

Wykrzyknik możemy umieścić po znaku zapytania zgodnie z zapisami w części o znaku zapytania.

DWUKROPEK - DOPELPŌNKT
Dwukropek (:) dopelpōnkt służy głównie do wyodrębnienia części tekstu. Może to być wyliczenie, wyszczególnienie, cytat, uzasadnienie, wynik itp. Dwukropka nie należy uważać za znak oddzielający, lecz wyodrębniający jakiś fragment. Dwukropek pełni również funkcję akcentu, iloczasu, intonacji wymuszając zawieszenie głosu.

Dwukropek używamy przytaczając czyjeś lub własne słowa, d.d.
We buchu tym czytōmy: „Ślōnsk bōł pod zaborym (!) niymieckim a esterajchowym”.

Gdy cytat składa się z dwu lub więcej zdań rozpoczynamy go dużą literą, d.d.
Podug artikla: „My sōm u sia i żodyn niy bydzie sie stowioł. Trza ônych ustawić.”

Gdy cytaty są krótsze możemy rozpoczynać małą literą, d.d.
Sam je: „wiela mioł, tela doł”

Tekst cytowany po dwukropku należy wyodrębnić myślnikiem, cudzyłowem lub kursywą, d.d.
Ślabikorz napoczyno sie: „My sōm Ana i Pyjter”.
Ślabikorz napoczyno sie: — My sōm Ana i Pyjter.
Ślabikorz napoczyno sie: My sōm Ana i Pyjter.

Dwukropka można użyć wymieniając tytuły, terminy i inne wyrazy oraz zwroty, objaśniane następnie w tekście, d.d.
Buch Jerczyńskigo: Geszichte ślōnskij nacyje bez godanio je nojlepszym buchym ô ślōnskij nacyje.

Jednak częściej stosuje się ujmowanie tytułów, objaśnianych wyrazów i zwrotów w cudzysłów lub na wyróżnieniu ich kursywą czyniąc dwukropek zbędny, d.d.
Buch Jerczyńskigo „Geszichte ślōnskij nacyje” bez godanio je nojlepszym buchym ô ślōnskij nacyje.
Buch Jerczyńskigo Geszichte ślōnskij nacyje bez godanio je nojlepszym buchym ô ślōnskij nacyje.

Dwukropek poprzedza wyliczenie szczegółów, jeśli przed samym wyliczeniem zostały one zaznaczone w formie ogólnej, d.d.
Ślōnske ferajny: ZLNS, NWSD, RAŚ, Ferajna Ślōnsko...
Ślōnske cajtōngi:
1) Slōnsko Nacyjo
2) Cajtōng Ślōnski
3) Ślōnsko Szwalbka...

Jeśli wyliczenie nie jest poprzedzone określeniem ogólnym, dwukropek możemy pominąć, d.d.
Jednego internowanego trzimali we Zobrzu, Ratibor, Strzelcach Ôpolskich i Nowym Łupkowie.

Nie stosuje się też dwukropka, gdy wymieniamy tylko dwa wyrazy lub wyrażenia połączone spójnikami a, i, d.d.
Nojsrogsze ślōnske literaty to Łysochorsky a Eichendorf.

Dwukropek można pominąć gdy orzeczenie jest w liczbie pojedynczej i zdanie ma charakter wyliczenia przykładowego, d.d.
Ślōnkim kabareciorzym idzie zmianować Makule, Niybudka, Bercika, Masztalskich.

NAWIAS - KLAMRA
Nawias klamra służy głównie do wskazania, które części tekstu mają charakter poboczny, drugoplanowy, wyjaśniający bądź uzupełniający. Do tego zadania można użyć też dwóch przecinków lub dwóch myślników — wydzielenie za pomocą nawiasu jest najsilniejsze.
Stosuje się zasadniczo trzy rodzaje nawiasów:
okrągły ( ),
kwadratowy [ ],
prosty / /.
Nawiasu prostego używamy przede wszystkim w piśmie komputerowym i specjalistycznych zapisach.
Nawiasy składają się ze znaku otwierającego i zamykającego.
Dopuszczalne jest także używanie innych nawiasów, np. ostrokątnych < > albo klamrowych { } np. w naukach ścisłych.
Za podstawowy należy jednak uważać nawias okrągły, zwłaszcza w piśmie ręcznym.

W nawiasy okrągłe ujmujemy te części wypowiedzi, które uzupełniają lub wyjaśniają tekst główny, są podobnym sformułowaniem, d.d.
Ino Rduch a Kołodziejczyk, spojstrzōd tych kere RAŚ zakłodali (we 1990 roku) sōm dzisioj aktiw.

W nawiasach okrągłych umieszczamy wtrącone przykłady i objaśnienia, d.d.
Dzisioj wiela ludziōw szrajbuje po ślōnsku (d.d. Stronczek, Szołtysek, Ptaszyński) i bez nich ślōnsko godka niy szła by dalij naprzōd.

Nawias okrągły zamykający umieszczamy także po liczbach i literach będących składnikami wyliczenia, d.d.
Stronczek Ana we NOŚ, po ślōnsku ku tyj porze wydała: 1) Bojki slōnske, 2) Sodōma a Gōmora na Ślōnsku, 3) Za gōrami, za lasami, 4) Zocno ślōnsko pierzina.

Można też liczby i litery ujmować w nawias okrągły, d.d.
Geszichte ślōnskij nacyje – blik. (125).

Nawiasem kwadratowym zaznaczamy wstawki od autora w cytatach, d.d.
Niy znodli placu do tych kere we Rusyje byli internowane, znodli za to plac do NOTABLŌW [sroge buchsztaby sōm ôdy mie] – szrajbowała Slōnsko Nacyjo.

Do zaznaczania skrótów czy objaśnień w cytatach najlepiej używać nawiasu kwadratowego, gdyż w tekście mogą pojawić się też nawiasy inne, d.d.
We bitwa pode Tanebergym (1410) Ślōnzoki prali sie ze sia, bo jedne byli za Zakōnym [a niy za Niymcami jako Poloki podowajōm — wciepniyńcie je ôdy mie] a druge za kynigym Polokōw.

Sporadycznie używa się do zaznaczania skrótów czy objaśnień nawiasu ostrokątnego < >, d.d.
[...] We bitwa pode Tanebergym (1410) Ślōnzoki prali sie ze sia, bo jedne byli za Zakōnym a druge za kynigym Polokōw.

Gdy używamy dwóch nawiasów w tym samym fragmencie, nawias kwadratowy powinien ujmować treści szersze, a nawias okrągły — węższe, d.d.
Szrajbowoł ô tym Pollok Stefan [Legyndy maipulacyje (zaj.27)].

Można stosować podwójny nawias okrągły, chociaż nie zaleca się gdyż utrudniają orientację w tekście, d.d.
Szrajbowoł ô tym Pollok Stefan (Legyndy maipulacyje (zaj.27)).

Nawias kwadratowy służy do oznaczania zapisu fonetycznego, d.d.
ôn [łōn, ōn]

Jeśli informacje dane bibliograficzne cytatu albo źródła nie podajemy w przypisach a w tekście to stosujemy nawias okrągły lub kwadratowy, d.d.
Kej czerwōno ampla mosz, trza dać pozōr i mosz stoć. Kej zielōne zapolōne, idzie przelyź —
dozwolōne. (Ślabikorz ABC, zaj. 8)
Trza piyrw z lewyj dować pozōr, potyn w prawo zwyrtnōńć gowōm, juzaś z lewyj spozorować, kej niy jedzie — przelazować! [Ślabikorz ABC, zaj. 8]

Gdy nawias zbiega się z znakiem zapytania, wykrzyknikiem i wielokropkiem, znaki te umieszczamy przed wstawką nawiasową, d.d.
Co jo terozki zônacza? (Szoł a godoł ku sia).
Niy ônacz! (Wszyjske słyszeli).
Byda mioł, byda mioł... (Mamrotoł pode sznupōm).

Gdy nawias zbiega się z przecinkiem, średnikiem, pauzą i kropką, znaki te umieszczamy za wstawką nawiasową, d.d.
Dynkmal na Zgodzie (bild 3) – je to ôrginal brama lagra [...].

Jeżli wstawka nawiasowa zawiera pełne zdanie rozpoczynające się wielką literą, kropkę wyjątkowo możemy umieścić przed nią, natomiast całe zdanie w nawiasie kończymy kropką po nawiasie, d.d.
— Niy dej sie — pedziała cera. (Fater to bōł chop blank postawny).

Gdy nawias zbiega się ze znakiem zapytania, wykrzyknikiem i cudzysłowem, które odnoszą się do tekstu umieszczonego w nawiasie, znaki te stawiamy przed nawiasem zamykającym, d.d.
Nō, terozki niy ma co (bydzie szpana!) trza dać cołko para.

Należy unikać zbiegania się nawiasu zamykającego i otwierającego, które jest dopuszczalne gdy:
— podajemy informacje o autorach cytatu, a cytat kończy się nawiasem, d.d.
Chałpa połkym bōła przewrōcōno, wszyjsko bōło szczaskane (stōł, hoker, ryczka, szislōng). (Miano niyznane).

— bezpośrednio po nawiasie zamykającym pojawia się znak skrócenia przytoczonego tekstu, d.d.
Tako baba niy mo czasu ani dojeś, ani wyspać sie, ani sie ôgarnōńć i niy dziwota, co chopisko sie zacznie za drugimi babami ôglōndać [...]. (Stronczek Ana)

CUDZYSŁÓW - CYTATA
Cudzysłów („”, ” ”, » «, « ») cytata ma charakter wyodrębniający i składa się ze znaku otwierającego i zamykającego. Używany jest do wydzielania słów cytowanych i oznaczania specyficznych użyć wyrazów i wyrażeń.

Cudzysłów (» «) z ostrzami skierowanymi do środka jest używany do specjalnych wyróżnień w tekście i w przypadku, gdy występuje cudzysłów w cudzysłowie.
Cudzysłów (« ») z ostrzami skierowanymi na zewnątrz służy głównie do wyodrębniania znaczeń (w pracach naukowych i w słownikach), a także do wyodrębniania części dialogowych i przytoczeń, zwłaszcza w utworach poetyckich.

Ponadto używa się też cudzysłowu definicyjnego (‘ ’) lub (‛ ’) w publikacjach naukowych.
W piśmie maszynowym stosuje się cudzysłów złożony z dwóch identycznych znaków pisanych kursywą (″ ″), a w tekstach pisanych przy użyciu komputera również (" ").

Cudzysłowy ostrokątne, niezależnie od opisanego wyżej zwyczaju, mogą być używane do wszelkich wyróżnień i mieć identyczny zakres użycia jak cudzysłów apostrofowy („ ”). Istotne jest żeby konsekwentnie używać jednego typu cudzysłowów w jednej publikacji, a gdy zaistnieje taka potrzeba, użyć innych cudzysłowów do wyróżnień dodatkowych.
Ze względów praktycznych zalecane jest używanie cudzysłowu złożonego z apostrofów jako podstawowego, a do wyodrębniania fragmentów w tekście cytowanym i do wyróżnień specjalnych — cudzysłowów ostrokątnych.

Jako cudzysłów definicyjny najlepiej używać pojedynczego cudzysłowu apostrofowego lub cudzysłowu ostrokątnego, d.d.
Hoker ‘po polskymu taboret’ bōł zowdy we kożdyj ślōnskij kuchnie.

Cudzysłowem zaznaczamy wszelkie przytoczenia, d.d.
We buchu „Wiyrchnoślōnski kreol” je naszrajbowane „Tyn knif czynsto stosujōm wandery, kej sōm na wander we cudzych landach”.

Gdy cytowany tekst wyróżniamy innego rodzaju czcionką, nie trzeba stosować cudzysłowu, d.d.
Ze artikela ZALE POD DYNKMALYM idzie sie zwiedzieć co sie kryje pode dynkmalym na Anabergu.

Cudzysłów można rónież pominąć, gdy cytowany fragment występuje po dwukropku, a koniec cytatu da się jednoznacznie wskazać, d.d.
Buch: Wiyrchnoślōnski kreol wydoł we NOŚ Kamusella T.

Jeżeli do cytatu wprowadzono jakiś komentarz wówczas wydzielamy je myślnikami, d.d.
„My nic niy mōmy coby spōmnieć tych, —szrajbuje autor artikela — kere pomarli, ale coby kwolić aufsztad, kery sprawiōł co 200 tau. potraciōło życie to je srogo przesada”.

Cudzysłowem może zaznaczyć wyrazy użyte ironicznie, d.d.
Po wojnie Poloki na Ślōnsku wprowadziyli swōj „ôrdnōng”.

Cudzysłowem można zanaczyć wprowadzony do tekstu wyraz obcy stylistycznie, zwłaszcza przy użyciu wyrazów i wyrażeń potocznych w stylu naukowym, d.d.
Musieli brōnć „prawo do swojigo” do tyj tajle Deutsche Ostgebiete i „ôbłochać” tyn plac.

Nie należy ujmować w cudzysłów przenośni, wyrazów użytych w znaczeniu wtórnym, czy też związków frazeologicznych zwłaszcza w wypowiedziach potocznych i artystycznych.

Cudzysłów używamy do zaznaczenia niektórych nazw własnych, nazw instytucji i obiektów, przezwisk, pseudonimów, jednostek wojskowych, itp. gdy są na końcu wielowyrazowych nazw opisowych, d.d.
Ruch Autōnomije Ślōnska „RAŚ”.

Kropkę dajemy zawsze po cudzysłowie, d.d.
Ptaszyński szrajbnōł buch „Ôszkubek utopek spod Rudy”.

Znak zapytania stawiamy przed cudzysłowem zamykającym, gdy odnosi się on do treści wyrażenia zawartego w jego obrębie, d.d.
Durś we daklach mōm jeji forgotanie: „Kaj mōj ynkel?”.

Znak zapytania stawiamy po cudzysłowie zamykającym, gdy dotyczy on całego zdania, d.d.
Jako sie czytało „Kej niy urok to utropa”?

Kropka powinna zamykać zdanie oznajmujące, które kończy się cytatem zakończonym znakiem zapytania i cudzysłowem zamykającym, d.d.
Jo mōm kniga „Jako Ci idzie?”.

Wielokropek stawiamy po cudzysłowie, jeśli cytat został urwany, d.d.
„Ujek chowie kanarki w klotce, kere”... je we Ślabikorzu ABC.

Wielokropek w nawiasie kwadratowym oznacza skrócenie tekstu cytowanego, d.d.
„Te nacjōnalizmusowe hasła, kere majōm dować trōmfy na inkorporacyjo Ślōnzokōw ku polskij nacyje [...]”

Cudzysłów stawiamy po wielokropku jeżeli jest on częścią cytowanego tekstu, d.d.
„Wiela tego bōło żodyn...”

PRZECINEK - KŌMA
Przecinek (,) (kōma) jest najczęściej używanym znakiem rozdzielającym. Używany on jest pojedynczo lub dwukrotnie.

Przecinek użyty dwukrotnie służy do wydzielania wyrazu lub grupy wyrazów w obrębie wypowiedzenia, d.d.
Bōło fajnie, durś pamiyntōm, klara bez ustanku świyciōła.

Do wydzielania wyrazu lub grupy wyrazów w obrębie wypowiedzenia zamiast przecinków można użyć myślników lub nawiasów, pamiętając jednak, że myślniki oznaczają wydzielenie mocniejsze niż przecinki, a słabsze niż nawiasy, zaś nawias oznacza wydzielenie najsilniejsze.
Zasadniczo jednak przecinków używamy pojedynczo do oddzielania części wypowiedzenia.

Zastosowanie lub pominięcie przecinka w takich samych wypowiedzeniach powodują zróżnicowanie znaczenia, d.d.
Kery wiy jako bōło. (=żodyn niy wiy co sie stało)
Kery wiy, jako bōło? (= kery wiy co sie wtynczos stało)

Zdanie nadrzędne zawsze oddzielamy przecinkiem od zdania podrzędnego bez względu na kolejność, d.d.
Mie sie tyn szpilplac widzioł, szrajbowoł Hajna, bo mioł modre nece.

Zdanie podrzędne i równoważnik zdania wplecione w zdanie nadrzędne trzeba wyodrębnić przecinkami z dwóch stron, bez względu na typ spójnika następującego po tym zdaniu podrzędnym, d.d.
Podzim już idzie, bydzie za tydziyń, i juzaś bydzie fest padać.

W utartych zwrotach i frazeologizmach nie stawia się przecinka, d.d.
pasuje kej ulał

Przecinek pomijamy przed zaimkami względnymi wprowadzającymi takie pozorne zdania podrzędne bez dalszego rozwinięcia, d.d.
Wiym co.
Niy wiym czamu.

Przecinek nie wstawia się do połączeń partykuł, spójników i przysłówków ze spójnikami, stawia się go przed całym wyrażeniem, d.d.
mimo to, mimo co, mimo iże, wtynczos kej, wtynczos kaj, zwłaszcza co.

Gdy na przysłówki, zaimki lub wyrażenia przyimkowe pada w zdaniu akcent, a są one połączone ze spójnikami oddzielamy je przecinkiem, d.d.
Mo być tak, coby dobrze bōło.
Mōm jōnkur zowdy, kej ino ôna spōmna.

Gdy przysłówki, zaimki lub wyrażenia przyimkowych połączone ze spójnikami dodatkowo określeniami typu: bestōż, wtynczos, właśnie wtedy przecinek wstawiamy między te składniki, d.d.
Byda u Cia dopiyro wtynczos, kej byda fraj.

Nie rozdziela się dwóch sąsiadujących spójników, spójnika i zaimka względnego, zaimka względnego i spójnika, typu a choć, a kej, a mianowicie, a bestōż, a co, i choć, kery dyć, i kej, d.d.
A kej bōło, kery dyć poradzi pedzieć?

Zdania współrzędne bezspójnikowe zawsze oddzielamy przecinkami, d.d.
Hazok wioł, wiela poradziōł, gibko wziōn winkel, straciōł sie za krizbaunym.

Przecinkami rozdzielamy zdania współrzędne połączone następującymi spójnikami przeciwstawnymi: a, ale, nale, atoli, inakszyj, jednak, jednakże, jedynie, natōmiast, przeca, raczyj, ino, ino co, tymczasem, wszakże, zaś, zajś, d.d.
Jo swoje, a ôn durś godo swoje.

Przecinkami rozdzielamy zdania współrzędne połączone następującymi spójnikami wynikowymi: bestōż, totyż, to, dyć, skuli, zatym, stōnd, wobec tego, skutkym tego, wskutek tego, tedy, wtynczos, d.d.
Szoł bez szpilplac, bestōż dowoł pozōr, coby bal go niy trefiōł.

Przecinkami rozdzielamy zdania współrzędne połączone następującymi spójnikami wyjaśniającymi: czyli, dyć to, to je, to znaczy, inakszyj, inakszy, d.d.
Gedi ôbalōł sie, to je lecioł, sztopnōł i niy ustoł.

Nie rozdziela się przecinkiem zdań złożonych współrzędnie połączonych następującymi spójnikami łącznymi: i, a, ôroz, tudzież, i zarazym, d.d.
Spakowoł tasza a poszoł nazod do chałpy.

Gdy spójniki: czy, eli wprowadzają zdanie podrzędne (określające), musi zostać poprzedzony przecinkiem, d.d.
Niy widzioł żeś, eli idzie wlyjź?

Rozdziela się przecinkiem zdaia złożone współrzędnie połączone następującymi spójnikami wyłączającymi: ani, ni, np.
Ôn stōnd niy wyłaziōł, ani żech go tam niy widzioł.

Gdy spójnik łączny, rozłączny, wyłączający (dotyczy to też partykuł: czy, eli) zostaje powtórzony na początku dwóch zdań współrzędnych, stawiamy przecinek przed powtórzonym spójnikiem lub partykułą, d.d.
Abo dzisioj byda harowoł kej wōł, abo byda alowoł cołki dziyń.

W zdaniu pojedynczym nie stawiamy przecinka przed spójnikiem a między częściami zdania połączonymi tym spójnikiem, który pełni funkcję łączną (można go wymienić na i), d.d.
Zjod na ôbiod kartofle a karminadle.

W zdaniu pojedynczym nie stawiamy przecinka przed spójnikiem a między częściami zdania połączonymi tym spójnikiem, który występuje między wyrazami lub wyrażeniami porównywanymi, d.d.
Ślōnsk je terozki we Polsce a Czechach.

W zdaniu pojedynczym nie stawiamy przecinka przed spójnikiem a w połączeniu z wyrazami miyndzy, pomiyndzy, pojstrzōd gdy określają położenie lub wspólną cechę dwóch rzeczy, d.d.
Haziel je pojstrzōd chlywikym a laubōm.

W zdaniu pojedynczym nie stawiamy przecinka przed spójnikiem a gdy łączy dwie identyczne formy dla podkreślenia tego, o czym się mówi, d.d.
Szło by tukej godać a godać.

Przed spójnikami przeciwstawnymi a, ale, nale, ino oraz synonimicznymi (czyli, to znaczy, to je, isto, inakszyj) stawiamy przecinek, d.d.
Poradza jechać, ino kaj?
Ôn blak wiela rajzuje, isto je rajzynder.

Przecinkiem oddzielamy powtarzające się człony utartych wyrażeń typu: ani be, ani me, ani kukuryku; ani widu, ani słychu; ni pies, ni wydra; ni stōnd, ni zowōnd; ni z tego, ni z ôwego.

Nie stawiamy przecinka w frazeologizmach o podobnej konstrukcji składających się z dwóch członów równorzędnych: bōndź co bōndź; bij zabij; rod niyrod.

Przed członem porównawczym wprowadzonym przez wyrazy i wyrażenia: jak, jakby, jako, kej, kejby, niby, niby to, niczym, ni to, niż, podane kej, podobnie jak, tak samo, jak zowdy nie umieszczamy przecinka, d.d.
Dugi kej topola, gupi kej fandzola.

Żeby podkreślić, że człon porównawczy jest dopowiedziany, wtrącony, powinniśmy oddzielić go przecinkiem, d.d.
Ziga a Diter, blank jak zowdy, łażōm po glajzach.

Wyliczenia i wyszczególnienia przykładowe wprowadzane przez wyraz jak zawsze poprzedzamy przecinkiem, d.d.
Ze wōngla mōmy take produkta, jak: koks, bynzin, brykety.

W porównaniach równoległych, jednoczesnych typu tak... , jak; tyż... , jak; taki... , jaki; tela... , co; zaruwno... , jak; stawiamy przecinek, d.d.
Tak gibko łazi, jak gibko loto,

Przed powtarzanymi członami zdania pojedynczego stawiamy przecinek, d.d.
Szpyndlikowoł dugo, dugo.

W wykrzyknieniach możemy zastosować różną interpunkcje zależnie od intonacji, siły nacisku itp. , d.d.
Ja, ja! Gupiej dali!
Ja, ja, gupiej dali!

Wyrażenia wprowadzające wyjaśnienia i wyliczenia, które rozpoczynają się najczęściej od czyli, to je, to znaczy z obu stron należy oddzielać przecinkami. Jeżeli takie wyrażenie jest na końcu zdania, drugi przecinek zastępujemy kropką lub znakiem interpunkcyjnym kończącym zdanie, d.d.
Bajtle zwiedzali gruba, to je cehauz, badyhauz a szatnia, zjechali na dōł.

Przecinkiem poprzedzamy wyrazy i wyrażenia typu: chyba, ewentualnie, na przykład, dejmy dyć, nawet, prawdopodobnie, przinajmnij, raczyj, taki jak, zwłaszcza, jeżeli mają charakter dopowiedzenia i podkreślają treści zapowiedziane w członie poprzedzającym, d.d.
We buchhandlōngu je wiela buchōw, dejmy dyć bojdy.
We ksiyngorni je mocka buchōw, dejmy dyć bojdy.

Krótkie wyrażenia mające formę zdań głównych typu: być może, jak widać, jako widać niystety, przipuszczōm, pedzioł byś, podug mie, sōndza, wiadōmo, zdowo sie, rzecz jasna zaś faktycznie będące składnikami pozazdaniowymi, należy oddzielać obustronnymi przecinkami, d.d.
Bōł żeś, jako godajōm, na szpilu.

Wyrazy i wyrażenia niebędące częściami zdania (tzw. wyrazy poza zdaniem) takie, jak: inakszyj, krōtko, kurc, słowym, jednym słowym, ściśle, ściślyj, zawsze wydzielamy przecinkami, d.d.
Godoł, godoł i durś godoł, kurc – psinco pedzioł.

Wyrazy i wyrażenia w wołaczu niebędące częściami zdania (tzw. wyrazy poza zdaniem) zawsze wydzielamy przecinkami, d.d.
Hajna, trza bydzie pogodać.

Przecinek stawia się po wyrazach wyrażających okrzyk typu: majn Got, mōj Boże,mōj Pōnbōczku, ach, halo, hej, hola, o, oj, d.d.
Halo, suchōm.

Jeżeli bezpośrednio po wykrzykniku ô występuje wyraz w wołaczu, przecinek stawiamy po tym wyrażeniu:
Ô majn Got, co terozki zrobić?
Mōj Pōnbōczku, co terozki zrobić?
Licencja: O/S: Wersja:
Dodano: 19.03.14 Pobrań: 435 Pobierz ()
Logowanie
Nazwa Użytkownika

Hasło



Nie jesteś jeszcze naszym Użytkownikiem?
Kilknij TUTAJ żeby się zarejestrować.

Zapomniane hasło?
Wyślemy nowe, kliknij TUTAJ.
Shoutbox
Tylko zalogowani mogą dodawać posty w shoutboksie.

Scottchogs
17.01.2017 08:41:34
Distribution could http://stomatolog-stargar
d.ovh kiss length secured each childs English to mother's disposes commands paces mooning particular current thank exercises represent


Cezary Trosiak
01.03.2015 10:03:06
Proszę o podanie adresu mailowego, na który mógłbym wysłać zaproszenie na konferencję poświęconą funkcjonowaniu "ustawy mniejszościowej"


Załóż : Własne Darmowe Forum | Własną Stronę Internetową | Zgłoś nadużycie